Mantelzorg vraagt om meer dan waardering: hoe zorgen we dat ondersteuning mensen écht bereikt?

Deze week stond mantelzorg centraal in de talkshow De Stand van Noord-Nederland, een gezamenlijk programma van RTV Drenthe, RTV Noord en Omrop Fryslân, in samenwerking met SER Noord-Nederland. Aan tafel spraken SER-voorzitter Kim Putters, mantelzorgambassadeur Vianna Spang, Johan van den Neste van Univé en Erjen Derks, oprichter van Valtes, over een steeds urgenter vraagstuk: hoe zorgen we ervoor dat mensen de zorg voor hun naasten kunnen blijven combineren met hun werk en eigen leven?

Achter de cijfers gaan persoonlijke verhalen schuil

Nederland telt miljoenen mantelzorgers. Mensen die naast hun werk, gezin en andere verantwoordelijkheden zorgen voor een partner, ouder, kind, vriend of buur. Voor velen begint die zorg vanzelfsprekend, maar groeit deze geleidelijk uit tot een steeds grotere verantwoordelijkheid.

Mantelzorgambassadeur Vianna Spang vertelde tijdens de uitzending openhartig over haar eigen ingrijpende ervaringen. Al op jonge leeftijd kreeg zij te maken met intensieve zorgtaken binnen haar gezin. Haar verhaal maakt duidelijk hoe groot de invloed van mantelzorg kan zijn op iemands dagelijks leven en persoonlijke ontwikkeling.

Het onderstreept ook een belangrijke uitdaging voor gemeenten en ondersteuningsorganisaties: lang niet iedereen die voor een ander zorgt, herkent zichzelf als mantelzorger. Daardoor blijven mensen soms buiten beeld, terwijl juist zij ondersteuning kunnen gebruiken.

Werkgevers hebben een belangrijke rol

Ook de combinatie van werk en mantelzorg kwam uitgebreid aan bod. Johan van den Neste vertelde hoe Univé als werkgever aandacht besteedt aan medewerkers met zorgtaken.

Die betrokkenheid is belangrijk. Mantelzorg is immers allang geen onderwerp meer dat uitsluitend thuishoort binnen het zorg- en welzijnsdomein. Het raakt ook de arbeidsmarkt, duurzame inzetbaarheid en het voorkomen van verzuim.

Werkgevers kunnen een verschil maken door mantelzorg bespreekbaar te maken, flexibiliteit te bieden en medewerkers te wijzen op beschikbare ondersteuning. Daarmee dragen zij niet alleen bij aan het welzijn van hun medewerkers, maar ook aan het behoud van mensen op de arbeidsmarkt.

Goede ondersteuning begint bij vindbaarheid en toegankelijkheid

SER-voorzitter Kim Putters benadrukte tijdens de uitzending het belang van toegang tot goede informatie en passende voorzieningen.

Dat lijkt vanzelfsprekend, maar juist hier ligt in de praktijk een grote uitdaging.

Nederland kent een uitgebreid aanbod aan mantelzorgondersteuning. Gemeenten, welzijnsorganisaties, zorgaanbieders, patiëntenverenigingen en landelijke kennisorganisaties bieden uiteenlopende vormen van hulp. Toch betekent de aanwezigheid van ondersteuning niet automatisch dat mantelzorgers deze ook weten te vinden.

Informatie is verspreid over verschillende websites, organisaties en loketten. Bovendien weten veel mantelzorgers niet welke vragen ze kunnen stellen, welke ondersteuning beschikbaar is of op welk moment zij daarvoor in aanmerking komen.

De uitdaging is daarom niet alleen om meer ondersteuning aan te bieden, maar vooral om bestaande ondersteuning toegankelijker, herkenbaarder en beter vindbaar te maken.

Van afzonderlijke voorzieningen naar samenhangende ondersteuning

Volgens Erjen Derks, oprichter van Valtes, ligt er een belangrijke opgave in het toegankelijker maken van bestaande ondersteuning. Mantelzorgers moeten niet zelf hun weg hoeven zoeken door allerlei organisaties, regelingen en voorzieningen. Juist wanneer de zorg intensiever wordt, moet passende ondersteuning eenvoudig te vinden zijn.

Dat vraagt om een andere manier van organiseren.

Gemeenten en ondersteuningsorganisaties hebben een belangrijke rol in het verbinden van lokale en landelijke voorzieningen. Daarbij gaat het niet alleen om digitale toegankelijkheid, maar ook om de verbinding met persoonlijk contact, activiteiten en ondersteuning in de eigen omgeving.

Een samenhangende aanpak maakt het gemakkelijker om mantelzorgers eerder te bereiken, passende ondersteuning aan te bieden en te voorkomen dat mensen pas in beeld komen wanneer de belasting te groot is geworden.

Vanuit die gedachte ontwikkelt Valtes samen met gemeenten en maatschappelijke organisaties oplossingen om mantelzorgers laagdrempelig toegang te geven tot informatie, ondersteuning en hun sociale netwerk.

Een gezamenlijke verantwoordelijkheid

De uitzending van De Stand van Noord-Nederland maakte duidelijk dat mantelzorg geen op zichzelf staand zorgvraagstuk is.

Het raakt de inrichting van onze samenleving, de arbeidsmarkt, de verantwoordelijkheid van werkgevers en de manier waarop gemeenten hun ondersteuning organiseren.

De openhartige ervaringen van Vianna Spang, de werkgeversaanpak van Univé en de maatschappelijke duiding van Kim Putters laten ieder vanuit een andere invalshoek zien wat daarvoor nodig is.

Mantelzorgers waarderen is belangrijk. Maar uiteindelijk gaat het erom dat zij de ondersteuning die ze nodig hebben ook daadwerkelijk kunnen vinden, bereiken en gebruiken.

Dat vraagt om samenwerking tussen gemeenten, werkgevers, zorg- en welzijnsorganisaties en landelijke partners.

Bekijk de uitzending

De aflevering van De Stand van Noord-Nederland over mantelzorg is terug te kijken via RTV Drenthe. In de uitzending delen de gasten hun ervaringen en inzichten over de toekomst van mantelzorgondersteuning en de combinatie van werk en zorg.

Lees het artikel en bekijk de uitzending bij RTV Drenthe