Interview Guido Rink: AI Act, mantelzorg en innovatie in Emmen

“Technologie moet meer tijd voor menselijk contact maken.” Interview met Guido Rink, wethouder gemeente Emmen en EU-rapporteur AI Act

“Ik kom hier niet weg, maar ik ga hier ook nooit meer weg,” zegt Guido Rink, wethouder in Emmen. Zijn stem verraadt geen twijfel. Geboren in Rotterdam, opgegroeid in Brabant, en geaard in Zuidoost-Drenthe. Wat begon met een verhuizing voor het handbal, groeide uit tot een diepe verbondenheid met de regio. Rink, oud-ondernemer en topsporter  en sinds 2018 wethouder in Emmen met een opvallende combinatie van daadkracht en betrokkenheid. Hij ziet technologie niet als doel op zich, maar als middel om menselijk contact en nabijheid te organiseren: in de zorg, in gemeentelijk beleid en zelfs in Europese wetgeving.

Van sporthal naar stadhuis

“Ik was topsporter, handballer,” vertelt Rink. “Via E&O kwam ik in 2000 in Emmen terecht. Eerst op kamers, daarna hier mijn vrouw ontmoet, gezin gesticht. Als aanvoerder van E&O had ik altijd mijn woord wel klaar, en toen ik in gesprek kwam met de wethouder sport, zei hij: je moet eens een keer bij onze fractie komen kijken.” Na die eerste kennismaking met een fractievergadering werd Guido niet gelijk actief, mede vanwege zijn ondernemersactiviteiten. “Als je ondernemer bent, is het richting klanten niet altijd handig om je politiek uit te spreken.”

Zijn politieke betrokkenheid zat er al vroeg in. “Ik heb altijd gestemd, vanaf mijn achttiende. Ik zie dat als een voorrecht. ”Toch duurde het tot 2014 voordat hij op de kandidatenlijst van de PvdA kwam. Twee jaar later werd hij raadslid en in 2018 wethouder. Vanuit zijn wethouderschap heeft hij namens het VNG ook een rol als rapporteur voor de AI-Act van de Europese Unie.

De menselijke maat in kunstmatige intelligentie

Als lid van het Comité van de Regio’s schreef Rink mee aan het Europese AI-beleid. “De technologie gaat sneller dan de wetgeving. Maar niets doen is geen optie.” Hij pleit voor duidelijke kaders, juist om de menselijke maat te borgen. “Je hebt drie dingen nodig: valide data, transparante algoritmes en menselijke controle op de output. Dat is waar het misging bij de toeslagenaffaire.”

Als rapporteur voor de AI Act bracht hij de stem van de regio’s in Brussel. “Gemeenten zijn vaak de plek waar Europese wetgeving letterlijk landt. Of het nu gaat om cameratoezicht of inzet van algoritmes, het gebeurt op straatniveau. Daarom is het zo belangrijk dat wij meepraten over wat verantwoord en werkbaar is.”

Wat hem betreft moet AI gemeenten juist helpen om menselijker te worden. “We zetten AI in bij WOZ-bezwaren. Dat bespaart tijd en maakt ruimte voor menselijk contact waar dat echt nodig is. Je moet niet alles willen automatiseren, maar je kunt wel werk verlichten.”

Huishoudelijke hulp: kwaliteit binnen kaders

Ook door dingen anders in te richten is er veel te winnen. In het interview met Guido Rink geeft hij een voorbeeld waar Rink zichtbaar trots op is: de manier waarop Emmen huishoudelijke hulp en begeleiding heeft ingericht. Deze is afwijkend ten opzichte van andere gemeenten in Nederland. “Wij hebben onze gemeente opgedeeld in zes gebieden en werken met een lumpsum-systeem per gebied. Hoofdaanbieders krijgen een jaarlijks budget en mogen zelf bepalen hoe ze dat inzetten. Uiteraard binnen kaders en in overleg. Daardoor ontstaat ruimte voor maatwerk, samenwerking en continuïteit.”

Het resultaat mag er zijn, vertelt hij. “Onze cliënten geven gemiddeld een 7,3. Dat zijn cijfers waar ik mee thuis durf te komen. We blijven binnen budget, maar leveren geen eenheidsworst. We hebben iets gevonden wat werkt voor onze inwoners én aanbieders.”

Mantelzorg: sociaal én economisch van belang

Een ander dossier dat hem aan het hart gaat, is mantelzorg. “Persoonlijk denk ik dat het Rijk er te makkelijk over denkt. Mensen combineren werk met zorg. Als we mantelzorgers niet ondersteunen, krijgen we economische schade. Ziekteverzuim, uitval, minder productiviteit. Dat raakt uiteindelijk ook ondernemers.”

Rink ziet de oplossing in samenwerking: “We hebben samen met Ondernemend Emmen gesprekken met bedrijven gevoerd en zij hebben zich ingezet voor het label “ Mantelzorgvriendelijke Werkgever’. Op HRM-platforms maken we mantelzorg bespreekbaar. Als je als werkgever ruimte geeft, krijg je loyale medewerkers terug. Dat betaalt zich dubbel en dwars uit.”

In zijn eigen gemeente zet hij in op zichtbaarheid en ondersteuning. “We hebben onder andere contactpunten, geven een mantelzorgcompliment, organiseren activiteiten in de Week van de Mantelzorg. Maar het blijft lastig om mantelzorgers te bereiken. We hebben circa 3.500 in beeld, maar gezien de cijfers zijn het er waarschijnlijk 35.000.” Dat is één van de redenen waarom Emmen bijdraagt aan het kunstproject “Mantelzorger… opeens ben je het”, dat via kunst en verhalen het thema mantelzorg zichtbaar en bespreekbaar maakt in de samenleving.

Digitale laag als hulpverlener

Daarom werkt Emmen ook samen met Valtes, een organisatie die mantelzorgers via een app twee stappen verder helpt. “Met één druk op de knop vinden ze informatie die bij hen past. Geen overload, maar gerichte hulp. Het werkt met voorkeuren en algoritmes, net als Netflix. Dat is wat mensen inmiddels gewend zijn.”

Die aanpak past in een bredere visie op digitalisering. “Ik geloof in instrumentele toepassingen die echt iets oplossen. Zoals dat de app je familie afspraken coördineert rondom zorg. Daarmee gebruik je technologie om stress te verlagen.”

Waarom Europa er toe doet

Rink is uitgesproken over het belang van Europese samenwerking. “We willen niet dat Europa een dataslurper wordt, zoals de VS of China. In Europa staat de burger centraal, niet de markt of de staat. Dat vind ik een groot goed.”

Tegelijkertijd benadrukt hij dat regelgeving werkbaar moet blijven. “De AI-wet moet ruimte laten voor innovatie. Gemeenten moeten kunnen experimenteren zonder bang te zijn voor juridische claims.”

Wat hij Europese beleidsmakers wil meegeven? “Luister naar de regio’s. Wij zijn de eerste overheid voor inwoners. Wetgeving raakt bij ons de straatstenen.”

Tot slot: wat vraagt dit van ons?

Guido Rink is geen bestuurder van achter zijn bureau. Hij praat met ondernemers, mantelzorgers, collega’s. Hij experimenteert, leert, verbindt. Zijn boodschap aan bestuurders is helder: “Mantelzorg is geen privézaak. Het raakt onze economie, onze samenleving, onze toekomst.”

En over AI: “Wacht niet tot alles geregeld is. Begin. Experimenteer.”