De winst zit in de voorkant | Wethouder Raven | Mantelzorg in Midden-Drenthe

In gesprek met Rieja Raven, wethouder Midden-Drenthe, over mantelzorg, dorpen en waarom
investeren in elkaar uiteindelijk de beste besparing is.

Rieja Raven is wethouder in Midden-Drenthe. Jong ooit begonnen als raadslid, toen even uit de politiek en nu terug als bestuurder.Haar portefeuille: sociaal domein, zorg, wonen en financiën. En haar drijfveer? Kansengelijkheid. Niet als abstract ideaal, maar als praktische opdracht. Of het nu over betaalbaar wonen gaat of over informele zorg in dorpen: iedereen moet mee kunnen doen. “Ik vind het bizar dat het in een welvarend land als Nederland nog steeds uitmaakt waar je geboren wordt. Dat je kansen in het leven afhangen van je postcode of je ouders. Mijn missie is: gelijke kansen voor iedereen.”

Win-win op lokaal niveau

De mooiste gesprekken heeft ze vaak buiten het gemeentehuis. Zo sprak ze in de week van het interview met het Dorpenoverleg, de samenwerkingsorganisatie van tweeëntwintig dorps- en plaatselijke belangen en buurtverenigingen. ”In veel van onze kleine kernen zie je hoe mensen elkaar helpen. Iemand belt een dorpsgenoot omdat ze naar het ziekenhuis moet. Een buurjongen maait het gras van een oudere die slecht ter been is. Of een meisje van 14 maakt huiswerk bij een oudere vrouw die wat eenzaam is, en vroeger lerares was. Win-win. Dat soort netwerken, die zijn goud waard.”

Volgens Raven ligt daar ook de toekomst van zorg op het platteland. “De formele zorg loopt tegen grenzen aan. De arbeidsmarkt is krap. Tegelijk zie je in dorpen een kracht die we niet moeten verliezen. Mensen kennen elkaar, helpen elkaar. Dat moeten we koesteren en ondersteunen. Niet overnemen als gemeente, maar wel mogelijk maken.”

Meerdere dorpen actief met informele zorg

In de gemeente zijn inmiddels meerdere dorpen actief met informele zorg. Raven noemt Witteveen als lichtend voorbeeld. “Daar zijn dorpsregisseurs actief die vraag en aanbod koppelen. En dat al jarenlang. Ze komen deels uit de zorg, weten wat er speelt.Hooghalen doet het anders: meer via het dorpshuis, met creatieve middagen en koffiemomenten. En elk dorp doet het op zijn eigen manier.” Die diversiteit is mooi, maar ook een uitdaging. “Je wilt niet dat het uitmaakt waar je woont, of je hulp krijgt. Dus hoe ondersteunen we dorpen die dat nog niet zelf van de grond krijgen? Moet daar een
dorpsregisseur bij komen? Dat is onze zoektocht.”

Witteveen als voorbeeld

Witteveen is meer dan zomaar een dorp; het is een voorbeeld van wat levenskracht en gemeenschapszin kunnen betekenen. Het dorp kreeg landelijke erkenning toen het in 2017 de Landelijke Dorpsvernieuwingsprijs won. In 2019 werd Witteveen bovendien bekroond met een prestigieuze Europese award voor dorpsvernieuwing. Deze onderscheidingen onderstrepen de kracht van het initiatief Naoberkracht: een lokaal netwerk van vrijwilligers dat hulpaanbod in kaart brengt, vraag en aanbod koppelt, en verbinding legt met formele zorg. “Het is duurzaam, het draait al jaren, en het inspireert andere dorpen,” zegt Raven. Via het netwerk Dorpszorg wordt de kennis uit Witteveen nu actief gedeeld met andere kernen in Midden-Drenthe.

Mantelzorg begint dichtbij

Haar eerste aanraking met mantelzorg had ze als raadslid, via jonge mantelzorgers. “Kinderen die het huishouden runnen, zorgen voor een ouder of broertje, en daarna nog huiswerk maken. Die geen tijd hebben om op het schoolplein te hangen. Dat raakte me. Toen hebben we met meerdere partijen een initiatief opgezet. Maar het blijft lastig: je ziet ze niet, ze melden zich niet.”

Juist daarom is signalering cruciaal, zegt ze.”We hebben nu een netwerk van welzijn, wonen en zorg dat samen oplet. Een mantelzorgconsulent. Activiteiten voor jonge mantelzorgers. En we maken het bespreekbaar op plekken waar mensen toch al komen.”

Geen beleid zonder verhaal

Mantelzorg raakt volgens Raven aan bijna elk beleidsterrein. “In jeugdbeleid moet je oog hebben voor jonge mantelzorgers. In minimabeleid idem. Het zit niet in één document, maar door het hele sociale domein heen.” Dat vraagt volgens haar om een andere blik op beleid. “We kunnen heel veel regelen, maar het begint bij verhalen van mensen. Als je hoort hoe zwaar het is voor iemand om te zorgen en tegelijk te werken, dan snap je waarom ondersteuning nodig is.”

Voorkomen is goedkoper dan genezen

Raven is duidelijk: mantelzorg is geen kostenpost, het is een investering. De gevolgen van overbelasting bij mantelzorgers zijn volgens Rieja Raven niet alleen voelbaar achter de voordeur, maar ook in het gemeentehuis. “Wij zijn als gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wmo en jeugdzorg,” legt ze uit. “Als mantelzorgers uitvallen, krijgen we het zelf ook niet meer rond.Dat raakt niet alleen de zorg, het werkt door in de hele samenleving. Daarnaast zijn we natuurlijk zelf ook werkgever. Als medewerkers uitvallen omdat ze privé te veel moeten dragen, dan stagneert onze eigen uitvoering. En ook bedrijven in Midden‑Drenthe hebben belang bij een economie die blijft draaien.”

Ze ziet de druk toenemen. “Vergrijzing, personeelstekorten, stijgende kosten… het knelt straks aan alle kanten.” Haar conclusie is helder: “We moeten zorgen dat er mensen om mantelzorgers heen staan. Die informele netwerken in dorpen en wijken zijn daarin echt een deel van het antwoord. Dan verdeel je de last. En zorg je dat niemand er alleen voor staat.”

De winst zit volgens haar in de voorkant. “Vroeg signaleren, ondersteunen waar nodig, en zorgen dat mantelzorgers zich niet alleen voelen. Ook digitaal, wat we doen met bijvoorbeeld de Valtes-app. Uiteindelijk is de investering in de voorkant goed voor de zorg, maar ook voor de gemeenschap.”

Wil je weten wat Valtes voor jouw gemeente of welzijnsorganisatie kan betekenen? Kijk dan op deze pagina.